Bạn thích nghe nhạc, có những bài hát nghe đi nghe lại vẫn muốn tự mình chơi được, hát được. Nhưng mỗi lần nghĩ đến chuyện bắt đầu học, một câu nói lại chặn bạn lại: "Chắc mình không có năng khiếu." Bạn nghĩ mình không có tai nghe nhạc, hát thì phô, tay thì cứng, nhịp thì lệch. Bạn nhìn người khác chơi đàn, hát hay một cách nhẹ nhàng và tự kết luận rằng họ có thứ mà mình không có, nên mình có cố cũng vậy.
Nỗi sợ đó khiến nhiều người đứng ngoài rất lâu, không phải vì họ không thích nhạc, mà vì họ sợ bắt đầu rồi sẽ chứng minh đúng điều mình sợ: học mà không tiến bộ, tập mà vẫn dở, bị người khác nhận xét. Nhưng năng khiếu không phải là cánh cửa chỉ mở cho một số người ngay từ đầu. Với phần lớn người học để chơi được cho chính mình, điều quyết định không phải là bạn sinh ra đã giỏi hay chưa, mà là bạn bắt đầu từ đâu và tập như thế nào.
Vì sao nỗi sợ không có năng khiếu thường không đúng
Năng khiếu không phải là công tắc có hay không. Khả năng âm nhạc không chỉ có hai trạng thái là có và không. Nó là nhiều kỹ năng nhỏ cộng lại: nghe được cao độ, giữ được nhịp, điều khiển tay, nhớ được giai điệu. Mỗi kỹ năng đó đều có thể tập dần, giống như bạn tập một động tác mới, lúc đầu vụng về rồi dần quen tay.
Bạn đang so sánh mình với người học lâu năm. Người chơi hay mà bạn thấy thường đã tập rất lâu, đã qua giai đoạn vụng về mà bạn đang sợ. So sánh buổi tập đầu tiên của mình với thành quả nhiều năm của người khác là một phép so sánh không công bằng, và nó chỉ khiến bạn thấy mình kém hơn thực tế.
Sợ bị chê nên không dám bắt đầu. Nhiều người không sợ học khó, mà sợ người khác nghe mình hát phô, chơi sai, rồi đánh giá. Nỗi sợ bị chê khiến bạn trì hoãn mãi, và càng trì hoãn thì bạn càng tin rằng mình không hợp với nhạc, dù thực ra bạn chưa từng cho mình một khoảng thời gian đủ dài để tập.
Học sai cách rồi đổ cho năng khiếu. Có người từng thử tự học, xem video rời rạc, nhảy từ bài khó sang bài khó, tập một thời gian không thấy tiến bộ rồi kết luận là do mình không có năng khiếu. Nhưng nhiều khi vấn đề nằm ở cách học: bài quá khó so với điểm bắt đầu, không có thứ tự rõ ràng, không ai chỉ ra chỗ sai. Đổi cách học, kết quả có thể đổi theo.
4 cách bắt đầu dù bạn nghĩ mình không có năng khiếu
Những cách dưới đây bạn làm được ngay, không cần đăng ký gì cả.
1. Bắt đầu từ một bài cực dễ. Đừng bắt đầu bằng bài bạn ngưỡng mộ nhất nếu bài đó còn quá khó. Hãy chọn một bài ngắn, giai điệu đơn giản, ít hợp âm hoặc ít nốt khó, để bạn có thể chơi hoặc hát được một đoạn trọn vẹn trong thời gian ngắn. Một đoạn chơi được sẽ cho bạn bằng chứng đầu tiên rằng mình học được, và bằng chứng đó quan trọng hơn mọi lời động viên.
2. Tập theo một giai điệu bạn đã thuộc. Chọn một bài bạn đã nghe nhiều đến mức có thể ngân nga theo mà không cần nhìn lời hay nhìn nốt. Khi giai điệu đã nằm trong đầu, bạn chỉ còn phải lo phần tay hoặc phần hơi, thay vì vừa nhớ giai điệu vừa lo kỹ thuật cùng lúc. Tập theo cái quen thuộc giúp bạn bớt rối và nghe ra lỗi của mình nhanh hơn.
3. Ghi âm và so sánh tuần trước với tuần này. Bạn có thể thu lại giọng hát hoặc tiếng đàn của mình trong tuần đầu, rồi thu lại cùng một đoạn sau một hoặc hai tuần tập đều. Nghe hai bản thu cạnh nhau, bạn sẽ thấy những thay đổi nhỏ mà khi tập hàng ngày bạn không nhận ra: một nốt bớt phô, một đoạn giữ nhịp ổn hơn, một chỗ chuyển mượt hơn. So sánh với chính mình của tuần trước công bằng hơn nhiều so với việc so sánh với người khác.
4. Học cùng một người bạn để bớt ngại. Nếu bạn ngại tập một mình vì sợ mình dở, hãy rủ một người bạn cũng mới học hoặc một người sẵn sàng nghe bạn tập. Có người tập cùng, bạn sẽ bớt cảm giác bị đánh giá, dễ giữ nhịp tập đều hơn, và có người nhắc bạn quay lại tập khi bạn muốn bỏ. Bắt đầu cùng nhau cũng giúp bạn thấy rằng ai mới học cũng vụng về như nhau, không riêng gì mình.
Nếu bạn muốn có người xếp sẵn lộ trình thay vì tự mò từng bước, bạn có thể xem các khóa học của iMusic để chọn bộ môn và cấp độ phù hợp với mình.
Khi nào nên có người đồng hành giúp bạn
Tự bắt đầu được một thời gian, nhiều người sẽ gặp trần: hát phô hay lệch nhịp mà tự mình nghe chưa ra, tay đặt sai mà không biết sai ở đâu, tập đều mà vẫn thấy mình dậm chân tại chỗ. Sau này, nếu bạn đã tập một thời gian mà thấy mình chững lại ở lưng chừng, bạn có thể đọc thêm bài Học mãi vẫn chưa chơi được bài nào? Cách thoát khỏi chững lại để tập lại từ đoạn nhỏ. Lúc này, có giảng viên đồng hành sẽ khác: người ta nghe bạn chơi, sửa ngay chỗ sai, và xếp bước tiếp theo vừa sức với bạn.
Lộ trình của iMusic đi theo hướng này: giờ học cá nhân linh hoạt, học trực tuyến tương tác ngay tại nhà nên không phụ thuộc giờ cố định; giảng viên đồng hành từ những bước cơ bản nhất, kể cả với người bắt đầu từ con số không; lộ trình được cá nhân hóa theo mục tiêu của từng người; và ở giai đoạn sau, bạn còn được thực hành cùng ban nhạc. Trang chủ iMusic cũng nêu mục tiêu tham khảo cho người đi làm là tự đàn hát sau 3–6 tháng — đó là mục tiêu để phấn đấu, không phải lời hứa cho mọi người, vì mỗi người bắt đầu từ một điểm khác nhau và dành được thời gian khác nhau.
Bắt đầu từ đâu
Đừng chờ đến khi mình thấy mình có năng khiếu mới bắt đầu, vì cảm giác đó thường chỉ đến sau khi bạn đã tập được một thời gian. Hãy chọn một bài quen thuộc và cực dễ, và bạn có thể thử bắt đầu từ 15–20 phút mỗi lần, 3–4 buổi một tuần, thu âm lại để so sánh với tuần trước và tập cùng một người bạn nếu bạn ngại tập một mình. Giữ đều vài tuần, bạn sẽ có căn cứ thật để đánh giá mình, thay vì chỉ có nỗi sợ ban đầu. Và nếu bạn muốn một lộ trình có người đồng hành và giờ học linh hoạt theo lịch của mình, hãy xem các khóa học và chọn gói thành viên phù hợp để bắt đầu.